De Westhoek staat niet stil

In Jaarwerk MMXVI, het jaarboek 2016 van de Vereniging van West-Vlaamse schrijvers, maakte Paul Rigolle een geslaagde westhoekoefening. Hij ging op zoek naar schrijvende nazaten van Marguerite Yourcenar aan de Vlaamse kant van de Schreve. Het zoete Heuvelland en de gure Westhoek zijn veelbeschreven locaties in de Vlaamse literatuur. In zijn bijdrage 'Dertig dagen en een versierhandboek' laat Paul Rigolle o.m. Annelies Verbeke, Jan Vantoortelboom, Thomas Blondeau, Roderik Six, Kris Van Steenberge en Piet Chielens de revue passeren.

Sindsdien stond de Westhoek in tegenstelling tot wat je wel eens hoort niet stil. Door Rigolle aangekondigde titels zijn ondertussen verschenen (Koen D'haene, Ketters van de Kemmelberg), op andere is het nog even wachten (Anne Provoost, Kinderen van de IJzer) en er zijn ook nieuwe namen en titels (Maaike Monkerhey, Bellenhof en Miguel Bouttry, Bron van Pijn).

In het recent verschenen Jaarwerk MMXX zoomt Paul Rigolle in op het proza van Jan Vantoortelboom. Terecht, want: 'Wie een bijzondere band bewaart met de Westhoek en ook nog 's van literatuur houdt, kan onmogelijk voorbij aan het proza van Jan Vantoortelboom. In amper een decennium tijd schreef oud-Elverdingenaar Vantoortelboom vijf romans bij elkaar die terecht een voor een, en stuk voor stuk, met de nodige égards ontvangen werden'.

De conclusie van de bijzondere bijdrage is veelbelovend voor al wie van Vantoortelboom en de Westhoek houdt: 'Benieuwd wat de man die veel schrijvers in hetzelfde hoofd met zich meedraagt de komende decennia nog voor ons in petto heeft. En welk soort schrijver hij uiteindelijk zal worden.'

Lees de volledige bijdrage over Jan Vantoortelboom in Jaarwerk MMXX.

Lees ook: Roman tussen de hopperanken: over Bellenhof van Maaike Monkerhey.

Waarde Deken De Bo,

"Op een meidag sta ik voor uw praalgraf op de begraafplaats van Poperinge. Een ommuurde verwildering, zielig maar niet zonder ziel. Rond uw graf opgeschoten buxus en hortensia’s, groene woekering van wat vijftien jaar geleden door scholieren werd geplant. Dat moet de botanicus in u plezier hebben gedaan. Drie treden hoog een arduinen kist, daarachter een hoge sokkel waarop een kruis. Alles neogotisch van signatuur en dus van de hand van Jean-Baptiste de Bethune in overleg met uw beider vriend Guido Gezelle. Vooraan op de hoge sokkel een gebed in verzen, links en rechts uw curriculum in het Latijn en het Nederlands. De tekst op de achterzijde spreekt van uw werk en faam." 

Het praalgraf waarvan sprake is dat van Leonard Lodewijk De Bo - de samensteller van het roemrijke Westvlaamsch Idioticon. (1870-1873).

Patrick Lateur werd net als De Bo geboren in Beveren (Waregem). Honderdvijftig jaar na het verschijnen van het Idioticon schreef hij een brief aan zijn beroemde dorpsgenoot.

De brief kan je lezen in Jaarwerk MMXX, het jaarboek van de Vereniging van West-Vlaamse Schrijvers.

Lees meer over het jaarboek 2020 van VWS.

Het vaderlandse dichterschap van Els Moors

Els Moors was in de periode 2018-2020 'Dichter des Vaderlands'. Voor 'Jaarwerk MMXX', het jaarboek 2020 van VWS, maakte Alain Delmotte de balans op van de twaalf gedichten die ze in die hoedanigheid schreef en van de manier waarop ze het nationale dichterschap invulling gaf. Zijn conclusie is dat Moors fier mag zijn op wat ze heeft gerealiseerd en hij kijkt nieuwsgierig uit naar nieuw creatief werk. 

'Als we de balans opmaken dan heeft Els Moors alle redenen om fier te zijn op wat ze als Dichter des Vaderlands heeft gerealiseerd. Twaalf gedichten waarvan enkele zeer geslaagd. Ze trad naar buiten en schuwde het publiek niet - wat niet hoeft te betekenen dat ze voor de gemakkelijkste weg koos. Ze verraste, ze stimuleerde, ze nam voorbeeldige iniatieven. Zonder haar ik-gerichtheid en stilistische idiosyncrasie te verliezen koos ze voor thema’s die we niet meteen in haar vorige dichtbundels terugvonden. Haar taalveld heeft ze verruimd. Het is nu uitkijken naar volgend poëtisch werk (waarvan we weten dat Moors daar graag haar tijd voor neemt). We vragen ons af in welke mate deze periode haar weerslag in haar creativiteit zal vinden. Of niet zal vinden.'

Lees meer over het Jaarboek 2020 van VWS.

De Letterzetter in Kortrijk en De Letterie in Oostende

De onheilsberichten over ontlezing en tanende interesse voor literatuur en schone letteren staan vaak haaks tegenover de hoera-verslaggeving over allerlei mooie initiatieven en projecten rond taal, woorden, boeken en schrijvers. Opvallend hierbij is dat lezen alleen (het openen van een boek, dat vervolgens van de eerste tot de laatste pagina lezen en het ten slotte weer dichtslaan) lang niet altijd meer voldoende is. ‘Leesbeleving’ is het nieuwe toverwoord. Boeken openen deuren naar steeds weer andere boeken, er wordt gekookt, gefietst en gereisd zoals in romans, de schrijver zelf wordt partner in het leesproces (waar hij vroeger zijn boek afleverde en kees klaar was), er wordt samen- en ‘slow’-gelezen en blind gedatet met een boek, leesclubs evolueren naar actieve en interactieve praatgroepen die niet langer stilstaan bij alleen maar een gesprek over plot, thema’s en motieven van de gelezen roman, overal in het straatbeeld verschijnen boekenruilkastjes en boekengeefkasten, schrijvers zijn actief op de sociale media en organiseren mee recreatieve en creatieve leesacties. Je kan het lijstje ongetwijfeld zelf nog lang aanvullen.

De meeste van bovengenoemde acties focussen op een creatieve leeshouding. Door gerichte en leuke acties proberen de leespromotors betere boeken en meer leesplezier aan te reiken. Minder talrijk zijn initiatieven die intens werken rond de link tussen schrijven en lezen. Wie zin in taal heeft en plezier aan boeken beleeft, zal ongetwijfeld ook wel eens zin hebben om zelf te schrijven. Door hen aan te moedigen om zelf de pen in de hand te nemen en hen hierin professionele en deskundige begeleiding te bieden (zowel op het zakelijke als het creatieve vlak), kunnen ze uitgroeien tot regionale woordkunstenaars die dan op hun beurt plezier in lezen en schrijven helpen aanwakkeren. Geen saaie schrijversscholen, maar artistieke en stimulerende labo’s die de grens tussen lezen, laten lezen en zelf  schrijven doen vervagen. Deelnemers maken kennis met het werk van gerenommeerde schrijvers, maar verkennen ook hun eigen schrijftalenten en praten met gelijkgezinden open en bloot over hun schrijfsels die vaak uitgroeien tot gedegen literair werk.

In Kortrijk en Oostende vond Koen D'haene twee in het oog springende literaire projecten. Maak kennis met De Letterie en De Letterzetter in Jaarwerk MMXX.

Lees meer over het Jaarboek 2020 van VWS.

VWS-prijs uitgereikt aan Hedwig Speliers

Zoals in een vorig bericht gemeld kon de publieke Uitreiking van de VWS-Prijs-Editie 2020 vanwege de bekende Corona-perikelen niet doorgaan. Renaat Ramon, die de laureaat elk jaar van een heel mooi beeld voorziet, reikte de prijs 'Sculptuur Una' vandaag dan maar persoonlijk uit aan Hedwig Speliers in diens woonplaats in Oostende. In bijlage een aantal foto's van de uitreiking. 

Nog even opmerken dat van de hand van de dichter Jan M. Meier met "Denker en dichter" in het nieuwe jaarboek "Jaarwerk MMXX" een uitstekende en uitvoerige bijdrage over het (recente) werk van de laureaat Hedwig Speliers werd gepubliceerd.  

Jaarwerk MMXX - Inhoud

Jaarwerk MMXX - Jaarboek van de VWS - Editie 2020  - De inhoud 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7 Woord vooraf - Koen D’haene 

9 Brief aan Deken De Bo - Patrick Lateur

21 Denker en dichter - Jan M. Meier
Hedwig Speliers ontvangt de VWS-prijs 2020

51 De lezers hebben het gezien… Stefaan Pennynck
Over het werk van Karel Jonckheere

79 Het vaderlandse dichterschap van Els Moors - Alain Delmotte

98 Contact met de werkelijkheid - Renaat Ramon
Oog in oog met de iconische poëzie van Jan van der Hoeven 

109 Zijn land was leven - Jet Marchau 
Over jeugdauteur Jan Simoen

129 Wie leest, die schrijft - Koen D'Haene
De Letterie in Oostende en De Letterzetter van Kortrijk

149 Een peloton schrijvers gevangen in een en hetzelfde hoofd - Paul Rigolle - Over het proza van Jan Vantoortelboom 

167 Over de medewerkers aan dit jaarboek  

“Jaarwerk MMXX” kan besteld worden via het secretariaat van de VWS t.a.v. janbonneure@skynet.be. Graag wijzen we er op dat het lidgeld van de VWS (zonder enige provinciale beperking) ‘amper’ dertig euro bedraagt. En daarvoor krijg je jaarlijks ook het Jaarwerk gratis! Lidmaatschap helpt ons zeer om de uitgave van het jaarboek te financieren en via het lidmaatschap, de nieuwsbrieven en de blog houden wij je op de hoogte over wat reilt en zeilt in de literaire kustprovincie.

De voorstelling van het Jaarboek en de uitreiking van de VWS-prijs voor 2020, in 'normale omstandigheden' voorzien voor vandaag 15/11/2020 kan vanwege de bekende Corona-sores niet doorgaan. De jaarlijkse VWS-prijs - een beeld van Renaat Ramon - die dit jaar gaat naar Hedwig Speliers wordt overigens vandaag 'in intieme kring' aan de Oostendse dichter overhandigd. 

In de komende weken en maanden plaatsen we hier op deze blog- bij gebrek aan een voorstelling - met plezier een aantal uittreksels uit het boek.

Jaarwerk MMXX - Uitgeverij Scriptomanen
 
Eerdere publicaties van de VWS:

JAARBOEKEN
Jaarwerk MMXV-Jaarboek over 2015
Jaarwerk MMXVI-Jaarboek over 2016
Jaarwerk MMXVII-Jaarboek over 2017
Jaarwerk MMXVIII-Jaarboek over 2018
Jaarwerk MMXIX-Jaarboek over 2019

VWS-Cahiers
Alfabetische lijst cahiers (pdf document)
Chronologische lijst cahiers (pdf document)

 

Jaarwerk MMXIX - Voorstelling Zo 27/10/2019

Zijn land was leven

Jet Marchau over jeugdauteur Jan Simoen. 
In Jaarwerk MMXX.

Jan Simoen (1953-2013) heb ik nooit persoonlijk ontmoet. Ik las met plezier zijn ludieke columns over SIGI in het schooltijdschrift ID, recenseerde met gefronste wenkbrauwen zijn eerste fantasieverhalen, viel daarna met bewondering voor de haarfijne inkijk in het leven van Jonas, Michael, Anna, Nathan en Alice, verzonk in zijn allerlaatste roman over zijn wonderjaar in Middelkerke en beleefde de ijswinter van 1963 opnieuw in het postuum uitgegeven prentenboek De bevroren zee.

Simoens jeugd- en adolescentenboeken situeren zich tussen 1993 en 2012. Hij schreef in de tijd waarin auteurs en critici zich over het grensverkeer tussen jeugdliteratuur en volwassenliteratuur bogen. Zonder zelf grote theorieën te verkondigen, gaf hij de pubers leesplezier en dichtte hij spontaan de kloof tussen adolescentenliteratuur en ‘de grote literatuur’.

Zo bezorgde hij in het goede gezelschap van auteurs als Imme Dros, Henri Van Daele, Anne Provoost, Bart Moeyaert, Ted van Lieshout, Edward van de Vendel of Marita De Sterck de jeugdliteratuur vanaf de jaren negentig een volwaardige plaats in de literaire wereld.

Het is maar één van de redenen waarom zijn werk niet op de bibliotheekrekken mag verkommeren.

Maar er is meer. In de zoektocht voor dit artikel leerde ik naast de auteur ook de mens kennen: Jan Simoen, geboren in Oostende in 1953 en gestorven aan kanker in Leuven op 5 januari 2013.

Openhartige interviews, getuigenissen van vrienden en auteurs bevestigden wat Hendrik Simoen over zijn vader schrijft: ‘een levensgenieter, schrijver, leraar, kunstenaar (…)’ (In: Vandaag gaan we iets plezants doen, 2013).

Niet in het minst leerde ik hem en zijn passies kennen in het relaas van zijn ‘kankerverhaal’. Tussen oktober 2010, de aankondiging van zijn ziekte, en december 2012 hield hij, per mail, zijn familie en vrienden nauwgezet van zijn leven als kankerpatiënt op de hoogte. Hoe hij tussen de zware behandelingen door nog voluit leefde, nog columns en verhalen schreef, vertalingen verzorgde, een paar boeken publiceerde en zijn vrienden overstelpte met verwijzingen naar films, naar de cd van de maand, boek van de maand, dvd van de maand.

Zijn brieven werden door zijn vrouw en vrienden postuum gebundeld in Vandaag gaan we iets plezants doen (Querido 2013). Jan Simoen laat zich ook als een sterk geëngageerde man zien. Bewijs is zijn grote inzet voor Kanker4life, het project dat hij begin 2012 in het leven riep. De VRT- documentaire van Chris Michel over de kindergevangenis Kampiringisa (Kampala, Oeganda), zette hem op het spoor van ‘Foodstep’, een kleine organisatie die zich bekommerde om het lot van de gedumpte kinderen. Met zijn schrijftalent zamelde hij via zijn nieuwsbrieven uiteindelijk 14.655 euro in. Phara de Aguirre, die het project in oktober 2013 als meter bezocht, kon in haar reportage Jan postuum gerust stellen: ‘Opdracht volbracht, Jan.’

In 2013 kende de Leuvense Persclub Jan Simoen voor zijn literaire werk en voor het Kanker4Life-project postuum de jaarlijkse Hugo De Keyserprijs toe.

Door zijn brievenverhaal bekeek ik zijn werk nog met intensere aandacht en dook ik opnieuw in zijn columns en romans.

Dit is het begin van het artikel dat Jet Marchau schreef voor Jaarwerk MMXX, het Jaarboek van de VWS-Editie 2020 waarin het volledige artikel kan worden gelezen. Het jaarboek is intussen te verkrijgen via het secretariaat van de VWS met een eenvoudig mailtje naar janbonneure@skynet.be. Kostprijs: 25 euro. De voorstelling van het boek op 15 november 2020 gepaard met de uitreiking van de VWS-prijs aan Hedwig Speliers kan wegens de Corona-maatregelen niet, zoals eerder gepland, doorgaan in de Bib van Oostende. Er wordt voor de voorstelling nog naar een alternatief gezocht.

Extern:
Jaarwerk MMXX, een uitgave van Scriptomanen
VWS-pagina op Facebook
Kanker for Life - Jan Simoen